ΥΓΕΙΑ

Σχιζοειδείς Προσωπικότητες κ΄ Μηχανισμοί άμυνας




Οι σχιζοειδείς προσωπικότητες
έχουν ως θεμελιώδες πρόβλημα το φόβο της αφοσίωσης και της εξάρτησης, η ανάγκη τους για αυτοπροστασία και οριοθέτηση του Εγώ είναι ιδιαίτερα αυξημένη. Καλύπτουν ένα φάσμα που κυμαίνεται από τον κατατονικό ασθενή έως τη δημιουργική ιδιοφυία. Έλκονται από χώρους όπως η φιλοσοφική αναζήτηση, η μελέτη της θρησκείας, οι θεωρητικές επιστήμες και οι δημιουργικές τέχνες

Ένας σχιζοειδής άνθρωπος επιθυμεί να είναι όσο το δυνατό περισσότερο ανεξάρτητος και αυτάρκης. Του είναι πολύ σημαντικό να μη χρειάζεται κανένα, να μην υποχρεώνεται σε κανένα.

Για τον λόγο αυτό αποφεύγει τις στενές προσωπικές σχέσεις, μη επιτρέποντας οικειότητα σε κανένα. Φοβάται τις κατ'ιδίαν συναντήσεις και προσπαθεί να εκλογικεύσει τις ανθρώπινες σχέσεις. Ο φόβος του για οικειότητα γίνεται αισθητός κυρίως όταν κάποιος τον πλησιάσει πολύ ή όταν αυτός πλησιάσει κάποιον πολύ. Τα συναισθήματα συμπάθειας, τρυφερότητας και αγάπης που μας φέρνουν τον ένα κοντά στον άλλο, τα βιώνει ως κάτι το πολύ επικίνδυνο. Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι σ'αυτές τις περιπτώσεις γίνεται απορριπτικός, ακόμα και εχθρικός, μέχρι που διακόπτει ξαφνικά κάθε επαφή, κλείνεται στον εαυτό του και χάνεται ολότελα από τους άλλους.

Στο περιβάλλον του ένα τέτοιο άτομο φαίνεται απόμακρο, ψυχρό και απλησίαστο. Λόγω της χαλαρής επαφής με τους συνανθρώπους του, του λείπει ο προσανατολισμός, οπότε ταλαντεύεται και διαρκώς αμφιβάλλει. Δεν ξέρει αν «βλέπει», αν «νιώθει» πραγματικά ή αν πρόκειται για ιδέες που ανήκουν στον εσωτερικό του κόσμο μόνο.

Τα προβλήματα επικοινωνίας μ'ένα σχιζοειδές άτομο σχετίζονται κυρίως με τη βασική του σύγκρουση: φοβάμαι τη σχέση (εξάρτηση) ενώ κατά βάθος τη χρειάζομαι. Ελκύει και ελκύεται από άτομα ζεστά, εκφραστικά, και κοινωνικά. Όσο όμως ο ένας προσπαθεί να λύσει κάποιο πρόβλημα πλησιάζοντας το σχιζοειδές άτομο, τόσο αυτό θα απομακρύνεται.

Μηχανισμοί άμυνας:
Συχνά χρησιμοποιεί την άμυνα της απόσυρσης στη φαντασία και την απομόνωση. Ο εξωτερικός τους κόσμος θεωρείται γεμάτος απειλές ενάντια στην ασφάλεια και την ατομικότητά του. Φοβάται την εξάρτηση, διαστρέβλωση και κατάληψη. Μέρος της αποξένωσης του σχιζοειδή ατόμου θεωρείται το γεγονός ότι οι άλλοι δεν μπορούν να δουν αυτά που βλέπει το ίδιο. Είναι ένας θεατής, ένας παρατηρητής της ανθρώπινης ύπαρξης.

Εκτός της απόσυρσης και απομόνωσης χρησιμοποιεί και τους μηχανισμούς άμυνας της προβολής, εξιδανίκευσης, υποτίμησης και διανοητικοποίησης. Σε αντίθεση με τα άτομα με ναρκισσιστική προσωπικότητα, συνήθως αδιαφορεί για την επίδραση που ασκεί στους άλλους ή για τον τρόπο που αξιολογείται. Την επιβεβαίωση την αναζητά στον εαυτό του. Η δημιουργική του δραστηριότητα διατηρεί την αυτοεκτίμησή του. Τα υψηλά κριτήρια αυθεντικότητας όμως τον απογοητεύουν και τον απομονώνουν. Φαινομενικά μπορεί να είναι απόμακρος και ψυχρός, στην πραγματικότητα όμως νοιάζεται πολύ, χρειάζεται όμως τον προσωπικό του χώρο.

Επειδή κυρίως η συναισθηματικότητα δημιουργεί ανασφάλεια, επιδιώκει την καθαρή γνώση, την απαλλαγμένη από συναισθήματα, η οποία του υπόσχεται αποτελέσματα όπου θα μπορεί να στηριχθεί. Μετά απ'όλα αυτά είναι εύκολο να κατανοήσει κανείς ότι τα σχιζοειδή άτομα προσανατολίζονται κυρίως προς τις θετικές επιστήμες, οι οποίες τους προσφέρουν αυτή τη σιγουριά μαζί με την αποδέσμευση από τα υποκειμενικά τους βιώματα.

Στον τομέα σχέσεων η κύρια σύγκρουσή του εστιάζεται στην εγγύτητα και την απόσταση, την αγάπη και το φόβο. Είναι σαν να λέει: «Πλησίασε γιατί νιώθω μόνος, αλλά μείνε μακριά γιατί φοβάμαι την εισβολή». Παραμένει σε απόσταση ασφαλείας από τον υπόλοιπο κόσμο. Κάνει συνήθως σχέσεις που εύκολα μπορεί να διαλύσει, σχέσεις δηλαδή χωρίς δεσμεύσεις ή καθαρά σεξουαλικές, όπου διαχωρίζει τη σεξουαλικότητα από το συναισθηματισμό. Ο άλλος είναι γι'αυτόν μόνο ένα σεξουαλικό αντικείμενο, που ικανοποιεί τις αισθήσεις του και πέραν αυτού αδιαφορεί. Όπως ξαφνικά εμφανίζεται έτσι ξαφνικά χάνεται. Επίσης εύκολα αλλάζει τους συντρόφους του, αφού μένει συναισθηματικά αμέτοχος και έτσι προστατεύεται από τον κίνδυνο να φανεί η αδεξιότητα και η απειρία του σε συναισθηματικά θέματα, όπως και από τον κίνδυνο να αγαπήσει. Ο φόβος της δέσμευσης φτάνει σε τέτοιο βαθμό που, σε περίπτωση γάμου, μπορεί να οπισθοχωρήσει ακόμα και όταν βρεθεί στο κατώφλι του δημαρχείου ή της εκκλησίας.

Εξαιτίας της απομόνωσης της σεξουαλικότητας από το συναισθηματικό κόσμο, όπως αναφέρθηκε ήδη, η ενόρμηση βιώνεται ξεχωριστά. Έτσι, όχι μόνο ο σύντροφος γίνεται σεξουαλικό αντικείμενο, αλλά και όλο το ερωτικό παιχνίδι εξαντλείται σε ένα απλό λειτουργικό συμβάν.

Η σχέση γίνεται ακόμα πιο δύσκολη, όταν το σχιζοειδές άτομο αποδίδει στο σύντροφό του την αμφιθυμία του μεταξύ αγάπης και μίσους και τη βαθιά αμφιβολία για το αν μπορεί να αγαπηθεί. Στην περίπτωση αυτή τον δοκιμάζει διαρκώς ζητώντας όλο και περισσότερες αποδείξεις αγάπης, για να διαλυθούν οι αμφιβολίες του, πράγμα που μπορεί να εξελιχτεί σε ψυχικό σαδισμό ή ακόμα και σε σαδισμό με την στενή έννοια του όρου. Η συμπεριφορά του μπορεί στο τέλος να καταστεί καταστροφική.

Ορισμένες φορές η καταπιεσμένη ανάγκη για αγάπη και αφοσίωση εμφανίζεται με τη μορφή υπερβολικής ζήλιας, μέχρι και ζηλοτυπικού παραληρήματος. Αυτό συμβαίνει, διότι το σχιζοειδές άτομο συναισθάνεται την αδυναμία του να αγαπά και, μια και δε γίνεται αγαπητό εξαιτίας της συμπεριφοράς του, προβλέπει πως δεν μπορεί να κρατήσει κανένα κοντά του. Γι'αυτό «οσμίζεται» παντού αντίζηλους, πιστεύοντας - όχι και τόσο άδικα βέβαια - ότι είναι καλύτεροι εραστές και περισσότερο αξιαγάπητοι από τον ίδιο. Μια ασήμαντη, φυσιολογική συμπεριφορά του συντρόφου μπορεί να του καταλογίσει σαν προμελετημένη, σκόπιμη ή και δαιμονική ακόμα. Η στάση αυτή μπορεί να εξελιχθεί σε παραλήρημα, η σχέση να γίνει ανυπόφορη και τελικά να καταστραφεί.

Τα άτομα αυτά υστερούν στην ικανότητα να νιώθουν τον άλλο, με αποτέλεσμα, πρακτικά, να μην υπάρχει κάτι που θα μπορούσε να τα αναχαιτίσει. Έτσι η επιθετικότητά τους χρησιμεύει μόνο στην ανακούφιση των εντάσεων, εκφράζεται ανεξέλεγκτα και είναι απαλλαγμένη από ενοχές. Επιπλέον, λόγω του ότι οι σχιζοειδείς άνθρωποι μένουν αμέτοχοι στις ανθρώπινες σχέσεις, δε φαντάζονται τις επιπτώσεις που μπορούν να έχουν η δράση τους και η επιθετικότητά τους προς τους άλλους, σαν να πρόκειται για όντα εντελώς άσχετα μ'αυτούς. Γι'αυτό είναι συχνά απότομοι, καυστικοί και τραχείς, δίχως βέβαια να το γνωρίζουν.

Η αρχαϊκή, μη ενταγμένη στο σύνολο της προσωπικότητας και «απομονωμένη» επιθετικότητα μπορεί να τους οδηγήσει μέχρι το έγκλημα και την εξαφάνιση του άλλου, όταν αισθανθούν πίεση από αυτόν, με την ίδια ευκολία, με την οποία θα εξαφάνιζαν ένα ενοχλητικό έντομο. Η σκληρότητα, ο σαδισμός, η ψυχρότητα, ο κυνισμός και η απότομη αλλαγή της συμπεριφοράς από τρυφερότητα σε εχθρότητα είναι οι πιο συχνές μορφές εκδήλωσης της επιθετικότητας.

Παντελής Παπαδόπουλος,

Ψυχίατρος  Ομαδικός Αναλυτής και τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας

 Ομαδικής Ανάλυσης και Οικογενειακής Θεραπείας.






About Art24News.gr

Ιστότοπος για τον Πολιτισμό, την Ιστορία και τις Τέχνες. Καθημερινή ενημέρωση για Εκθέσεις Ζωγραφικής,Εκδηλώσεις,Παρουσιάσεις Βιβλίων ,Συναυλίες,Θέατρο,Μουσική και Κινηματογράφο

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου




ΝΕΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ



Από το Blogger.