NEA

Graffiti - Iστορία και κουλτούρα της παρεξηγημένης αυτής τέχνης





 H ιστορία του Graffiti ταυτίζεται με εκείνη των επιγραφών. Μια μορφή graffiti συναντάμε σε αρχαίους τάφους, στα ερείπια ιστορικών πόλεων όπως η Ρώμη και η Πομπηϊα, καθώς επίσης (κατά κόρον) σε χριστιανικές κατακόμβες. Σήμερα οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται το graffiti σαν μορφή βανδαλισμού και στις περισσότερες χώρες διώκεται ποινικά.

Η αρχέγονη μορφή του ανάγεται στα 30.000 π.χ. περίπου, όταν ο προϊστορικός άνθρωπος ζωγραφίζει σε σπήλαια χρησιμοποιώντας κόκκαλα ζώων και πρωτόγονες χρωστικές ύλες. Αυτές οι δημιουργίες γίνονταν συχνά με τρόπο τελετουργικό, σε τοποθεσίες που αποτελούσαν «άβατο» για τους μη μυημένους. Τις περισσότερες φορές αποτύπωναν στους τοίχους σπηλαίων εικόνες από τη ζωή των ζώων και από κυνηγετικές εκστρατείες. Αυτή η μορφή πρώϊμου graffiti συνέβαλε στο να φωτιστεί κατά πολύ το τοπίο, σχετικά με τον τρόπο ζωής του προϊστορικού ανθρώπου. Για παράδειγμα η “Σαφαϊτική” μια πρωτογενής αραβική διάλεκτος, δεν θα ήταν γνωστή χωρίς τις σπηλαιογραφίες...

Το graffiti στην Αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη: Το πρώτο δείγμα “graffiti” στην Αρχαία Ελλάδα συναντάμε στην Έφεσσο. Οι αναφορές λένε πως πρόκειται για “διαφήμιση” ενός τοπικού οίκου ανοχής σε πλακόστρωτο δρόμο της εποχής και αποτελείται από ένα αποτύπωμα εταίρας που η παλάμη της αμυδρά αναπαριστά την καρδιά και πλαισιώνεται από ένα αποτύπωμα ποδιού και έναν αριθμό. Αυτό σύμφωνα με άλλους δηλώνει ότι ο αδελφός της εταίρας βρισκόταν εκεί κοντά και το αποτύπωμα του χεριού συμβόλιζε την πληρωμή.

Η ανασκαφή της Πομπηϊας που καταπλακώθηκε από τον Βεζούβιο φέρνει στο φώς πολλές ενδείξεις για τη σημασία της τοιχογραφίας “graffiti” κατά τη ρωμαϊκή εποχή. Βλαστήμιες, ξόρκια, πολιτικά συνθήματα ακόμα και ερωτικοί στίχοι γράφονται στους τοίχους της προχριστιανικής Ρώμης. 


Το graffiti σήμερα: 

Το graffiti αναπτύχθηκε στη Νέα Υόρκη και είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το
μουσικό –πολιτισμικό κίνημα του hip-hop. Γι’αυτό και χαρακτηρίζεται ως
«New York style graffiti» ή «hip-hop style graffiti». Μέσω του γκραφίτι,
οι νέοι προσδοκούν να εκφράσουν μια διαφορετική οπτική και να θέσουν σε
αμφισβήτηση τα κυρίαρχα νοήματα για την πόλη. Έτσι, ο δημιουργός
επηρεάζει τις αντιλήψεις των ατόμων, που έρχονται σε επαφή με αυτό.


Το κάθε έργο ακολουθεί κάποιες σταθερές, όπως το στυλ και η μορφή. Από τη
στιγμή που το έργο «βάφεται» σε έναν τοίχο, παίρνει ζωή και κατά κάποιον
τρόπο παύει να είναι κτήμα του δημιουργού του, καθώς επικοινωνεί,
διαφωνεί και αλληλεπιδρά με τους θεατές του τοίχου.
Ωστόσο, η
επικοινωνία και η αναγνώρισή του δεν είναι οι πρωταρχικοί του στόχοι.
Αντίθετα, οι δημιουργοί αναπτύσσουν έναν κώδικα, ο οποίος στοχεύει στην
δημιουργία status μεταξύ των μελών της νεανικής κοινωνίας.
Επομένως,
το κατά πόσο ο θεατής θεωρεί το γκραφίτι επικίνδυνο και πράξη
βανδαλισμού, εξαρτάται τόσο από τον βαθμό που κατανοεί αυτό που βλέπει,
όσο και από το αν ταιριάζει εκεί που είναι ή όχι.Σήμερα, η πρακτική του
γραφίτι, όπως τη γνωρίζαμε έως τώρα, αρχίζει να υποχωρεί καθώς στις
σύγχρονες πόλεις συναντάμε μια ποικιλία τάσεων, που έχει χαρακτηριστεί
ως μετα-γκραφίτι ή σύγχρονη τέχνη του δρόμου. Με απλά λόγια, πλέον
μιλάμε για το στένσιλ γκραφίτι (stencil graffiti) και την ελεύθερη
ζωγραφική.

 Τι είναι το στένσιλ 

To στένσιλ προσφέρει στον καλλιτέχνη
τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εικόνας ή ενός μοτίβου από μια έτοιμη
μήτρα. Έτσι, οι τοίχοι έχουν έναν πιο εικονικό χαρακτήρα, που παραπέμπει
στη γραφιστική, κάτι που συναντάμε σε καθημερινή βάση σε διαφημίσεις,
στην τηλεόραση κλπ.

Το στένσιλ επιτρέπει στους δημιουργούς να
χρησιμοποιήσουν εικόνες ευρέως αναγνωρισμένες, οι οποίες εκπέμπουν
μηνύματα κοινωνικού, πολιτικού, ακτιβιστικού και καλλιτεχνικού
χαρακτήρα.

Το κοινό, στο οποίο απευθύνεται το στένσιλ, σε
αντίθεση με το γκραφίτι δεν αφορά μόνο σε αυτούς που ανήκουν στην ίδια
«κουλτούρα», αλλά διευρύνεται και απασχολεί οποιονδήποτε περαστικό. 

Η τεχνική του στένσιλ φέρνει την τέχνη του δρόμου πιο κοντά στον
θεατή, ο οποίος πλέον δεν αντιμετωπίζει τη συγκεκριμένη μορφή τέχνης ως
πράξη βανδαλισμού στο βαθμό τουλάχιστον που έχουν κατηγορηθεί τα
κλασικά γκραφίτι.Η ελεύθερη ζωγραφική αφορά στην αισθητική των «καλών
τεχνών». Αυτό συμβαίνει, όχι μόνο επειδή οι καλλιτέχνες έχουν κλίση προς
την κλασική ζωγραφική, αλλά κυρίως γιατί οι περισσότεροι εκφραστές
αυτής της μορφής τέχνης, είναι απόφοιτοι σχολών καλών τεχνών.

Οι προθέσεις των δημιουργών είναι ο «καλλωπισμός» των τοίχων και η επιθυμία
έκθεσης του έργου τους στο δημόσιο χώρο με άμεσο τρόπο.

Στην Ευρώπη, τα πρώτα δείγματα σύγχρονου πολιτικού graffiti συναντάμε στα γεγονότα του Μάη του '68° χαρακτηριστικό σύνθημα της εποχής ήταν το “Η ανία είναι αντεπαναστατική”. Αντίστοιχη ήταν κατά τις δεκαετίες του '60 και του '70, η εξέλιξη του rock'nroll graffiti στο λονδρέζικο subway. Το σύνθημα “Ο Κλάπτον είναι θεός” κυριάρχησε για πολύ καιρό στους τοίχους του Λονδίνου.

Το graffiti στη Ελλάδα:

Στην κατοχική Ελλάδα, στη μεταπολεμική περίοδο και ιδιαίτερα στη χούντα, το σύνθημα πήρε τη μορφή της αντίστασης. Η μεταπολίτευση χαρακτηρίστηκε από πολιτικά συνθήματα, με πιο αντιπροσωπευτικό εκείνο που εκφράζει την αναρχοαυτόνομη αντίληψη. Σήμερα ρατσιστικά, οικολογικά, αναρχικά συνθήματα, συνθήματα γηπέδου, θρησκευτικά, συνεχίζουν την παρουσία τους, στους τοίχους των ελληνικών πόλεων.

To graffiti ανδρώθηκε στην Ελλάδα από κλειστές ομάδες (crew), οι οποίες δημιούργησαν τα πρώτα Graffiti στα τρένα των ΗΣΑΠ και του ΟΣΕ στις αρχές του '90. Τα πρώτα ακούσματα της ραπ μουσικής, το πρώτο hiphop συγκρότημα (TXC), η έλευση των περιοδικών, των βιβλίων («Spraycan Art») και των σπρέι, τους έδωσαν τη δυνατότητα να αποκτήσουν ένα ακόμη δέλεαρ. Ακολούθησαν επισκέψεις ξένων writers, (Colorz, Bez κλπ) το 1992-93, οι οποίοι βοήθησαν τα νέα μέλη με την εμπειρία τους.

Τα σχολικά κτίρια αποτέλεσαν τις προσφορώτερες επιφάνειες για τη δημιουργία και παρουσίαση των έργων και η μίμηση από πολλούς νεαρούς δεν άργησε. Oπως δεν άργησαν και οι αντιδράσεις, με απειλές για αποβολές και κατηγορίες για βανδαλισμούς. Σήμερα η φύλαξη των σχολείων επιτρέπει μόνον παρεμβάσεις που γίνονται κατόπιν αιτήσεως και εγκρίσεως.

Τα βαγόνια των ΗΣΑΠ και του ΟΣΕ δέχτηκαν και αυτά τις πρώτες πινελιές των writers και οι «επεμβάσεις» συνεχίζονται και σήμερα. Το μετρό «παίρνει σειρά», αποτελώντας το μεγαλύτερο δέλεαρ για τους παράνομους writers, οι οποίοι «βρίσκουν τον δρόμο ζωγραφίζοντας τις επιθυμίες τους». Τα έργα τους όμως δεν εμφανίστηκαν ποτέ μπροστά στα μάτια των επιβατών, αφού τα βαγόνια αποσύρονταν και καθαρίζονταν άμεσα.

Πώς αντιμετωπίζεται σήμερα: 

Το graffiti συνεχίζει τον δρόμο του και στην Ελλάδα με εκδηλώσεις να ανάβουν «φλόγες» και νέες ομάδες να δημιουργούνται, προσωπικές πρωτοβουλίες να ομορφαίνουν χώρους μακριά από τη δημοσιότητα κ.λπ.

Χωρίς να διαφέρουν σε τίποτα από το εξωτερικό, οι αντιδράσεις του ελληνικού κοινού ποικίλλουν: άλλοι το θεωρούν βανδαλισμό, άλλοι τέχνη και άλλοι απλώς graffiti.

Είτε
κάποιος είναι οπαδός είτε όχι του graffiti οφείλουμε όλοι να
αναγνωρίζουμε, ότι πρόκειται για μία ζωντανή τέχνη, που εξελίσσεται,
κρίνει και κρίνεται.







About Art24News.gr

Ιστότοπος για τον Πολιτισμό, την Ιστορία και τις Τέχνες. Καθημερινή ενημέρωση για Εκθέσεις Ζωγραφικής,Εκδηλώσεις,Παρουσιάσεις Βιβλίων ,Συναυλίες,Θέατρο,Μουσική και Κινηματογράφο

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου




ΝΕΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ



Από το Blogger.